Latur |bedhadak awaj वरील छायाचित्रे पाहिली असता भारतीय जनता पार्टीच्या उमेदवारामार्फत काढण्यात आलेल्या प्रचार रॅलीत नाबालिक मुला-मुलींचा उघडपणे सहभाग दिसून येतो. राजकीय घोषणांचे झेंडे हातात घेऊन रस्त्यावर उतरलेली लहान मुले, प्रचाराच्या गर्दीत ढकलली गेलेली मुली आणि निवडणुकीच्या रणधुमाळीत खेचली गेलेली बालके हे दृश्य केवळ धक्कादायक नाही, तर लोकशाहीच्या नैतिकतेवरही गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारे आहे.निवडणूक ही प्रौढ नागरिकांची प्रक्रिया असते. मतदार जागृती, प्रचार, रॅली, घोषणाबाजी या सगळ्या गोष्टी कायद्याने आणि नैतिकतेनेही अल्पवयीन मुलांपासून दूर ठेवणे अपेक्षित आहे. मात्र प्रत्यक्षात या रॅलीत लहान मुलांना झेंडे देऊन रस्त्यावर उभे केले गेले, काही ठिकाणी त्यांना घोषणाबाजीसाठी पुढे ढकलले गेले आणि राजकीय शक्तीप्रदर्शनाचा भाग बनवण्यात आले. हे चित्र भारतीय जनता पार्टीसारख्या सत्ताधारी पक्षाच्या जबाबदारीवर थेट बोट ठेवणारे आहे.बालहक्क संरक्षण कायदे, निवडणूक आयोगाचे स्पष्ट निर्देश आणि संविधानिक मूल्ये असताना देखील नाबालिकांचा वापर हा प्रचाराचा सोपा मार्ग म्हणून स्वीकारला जातो, हे अत्यंत गंभीर आहे. ही मुले मतदार नाहीत, त्यांना निवडणुकीचा अर्थ कळण्याचे वय नाही, तरीही त्यांचा वापर गर्दी वाढवण्यासाठी, रॅलीला रंगत आणण्यासाठी आणि शक्तीप्रदर्शनासाठी केला जातो. हे केवळ कायद्याचे उल्लंघन नाही, तर बालमनावर राजकीय विचार लादण्याचा प्रयत्न आहे.ज्या पक्षाकडून “संस्कार”, “शिस्त” आणि “राष्ट्रवाद” यांची सतत भाषा केली जाते, त्याच पक्षाच्या रॅलीत नाबालिक मुलांचे असे चित्र दिसणे ही दुटप्पी भूमिका उघड करणारी बाब आहे. निवडणुकीच्या विजयासाठी जर बालकांचा वापर करावा लागत असेल, तर त्या राजकारणाची नैतिक उंची नेमकी कुठे आहे, हा प्रश्न उपस्थित होतो.निवडणूक आयोग, बालहक्क आयोग आणि प्रशासन यांनी अशा प्रकारांकडे गांभीर्याने पाहणे गरजेचे आहे. छायाचित्रे ही केवळ दृश्य नाहीत, ती पुरावा आहेत. लोकशाहीच्या नावाखाली बालकांचा वापर थांबवला नाही, तर उद्याची पिढी ही मतदार म्हणून नव्हे, तर राजकीय हत्यार म्हणून तयार केली जात असल्याचा गंभीर धोका नाकारता येणार नाही.
