पडद्यामागे सुरू आहे खरी राजकीय लढाई; महेश देशमुख विरुद्ध बसवराज पाटील की अमित देशमुख विरुद्ध महायुती?

लातूर | बेधडक आवाज विशेषधाराशिव–लातूर–बीड स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघाची विधान परिषद निवडणूक वरवर पाहता दोन उमेदवारांमधील लढत वाटत असली, तरी प्रत्यक्षात ही लढाई दोन वेगवेगळ्या राजकीय शक्तींच्या अस्तित्वाची परीक्षा ठरत आहे. एका बाजूला महाविकास आघाडीचे उमेदवार महेश देशमुख आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला महायुतीचे उमेदवार बसवराज पाटील. मात्र या निवडणुकीत मतदारांच्या नजरा उमेदवारांपेक्षा पडद्यामागील सूत्रधारांवर अधिक खिळल्या आहेत.राजकीय वर्तुळात सध्या एकच चर्चा सुरू आहे ही निवडणूक खरंच महेश देशमुख विरुद्ध बसवराज पाटील आहे की अमित देशमुख विरुद्ध संपूर्ण महायुती?लातूर जिल्ह्यात काँग्रेसचे सर्वात प्रभावी नेतृत्व म्हणून अमित देशमुख यांची ओळख आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये त्यांनी गेल्या काही वर्षांत आपली पकड कायम ठेवली आहे. अनेक नगरपरिषद, पंचायत समित्या आणि जिल्हा परिषद सदस्यांवर त्यांचा प्रभाव असल्याचे मानले जाते. त्यामुळे महेश देशमुख यांच्या विजयाची जबाबदारी थेट अमित देशमुख यांच्या खांद्यावर असल्याचे चित्र आहे.दुसरीकडे महायुतीकडे सत्ता आहे, संघटन आहे, संसाधने आहेत आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे विविध पक्षांचे स्थानिक प्रतिनिधी एकत्र आणण्याची क्षमता आहे. भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) यांच्या संयुक्त ताकदीमुळे महायुती या निवडणुकीत आत्मविश्वासाने उतरली आहे.परंतु या निवडणुकीचे खरे वैशिष्ट्य म्हणजे इथे सर्वसामान्य जनता मतदान करत नाही. स्थानिक स्वराज्य संस्थांतील निवडून आलेले सदस्य मतदान करतात. त्यामुळे प्रचारसभांपेक्षा संपर्क, गाठीभेटी, राजकीय गणिते आणि पडद्यामागील रणनीती अधिक महत्त्वाची ठरते.याच कारणामुळे या निवडणुकीत प्रत्येक मताला सोन्याचे मोल आले आहे. कोणता सदस्य शेवटच्या क्षणी कोणत्या बाजूला झुकतो, कोण मतदानाच्या दिवशी अनुपस्थित राहतो आणि कोण पक्षाच्या अधिकृत भूमिकेला छेद देतो, यावर निकाल अवलंबून राहू शकतो.राजकीय विश्लेषकांच्या मते महायुतीचे पारडे सध्या थोडे जड दिसत असले तरी काँग्रेसला कमी लेखण्याची चूक विरोधक करू शकत नाहीत. कारण लातूर जिल्ह्यातील स्थानिक राजकारणात आजही अमित देशमुख यांचे प्रभावी नेटवर्क कार्यरत असल्याचे अनेकांचे मत आहे.या निवडणुकीत आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे प्रतिष्ठा. जर महेश देशमुख विजयी झाले तर तो केवळ एका उमेदवाराचा विजय राहणार नाही. तो अमित देशमुख यांच्या नेतृत्वावरील विश्वासाचा शिक्का मानला जाईल. आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि विधानसभा निवडणुकांच्या दृष्टीनेही हा निकाल काँग्रेससाठी उर्जादायी ठरू शकतो.परंतु दुसरीकडे बसवराज पाटील विजयी झाले तर महायुती मराठवाड्यातील आपली संघटनात्मक ताकद पुन्हा एकदा सिद्ध करेल. तसेच विरोधकांच्या बालेकिल्ल्यातही महायुती प्रभावी असल्याचा संदेश राज्यभर जाईल.धाराशिव, लातूर आणि बीड या तीन जिल्ह्यांतील राजकीय वातावरण पाहता ही निवडणूक केवळ विधान परिषदेची जागा जिंकण्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. ती भविष्यातील राजकीय समीकरणांची चाचणी बनली आहे.मतदानाच्या दिवशी मतपेटीत पडणारे मत हे फक्त उमेदवाराच्या नावावर पडणार नाही, तर ते स्थानिक नेतृत्व, पक्षनिष्ठा, सत्तेचा प्रभाव आणि भविष्यातील राजकीय दिशेवरही शिक्कामोर्तब करणार आहे.आजची परिस्थिती पाहता एक गोष्ट मात्र निश्चित आहे. या रणसंग्रामात विजय कोणाचाही झाला तरी निकालानंतर मराठवाड्याच्या राजकारणात नव्या चर्चांना तोंड फुटणार आहे. कारण ही निवडणूक एका जागेची नसून तीन जिल्ह्यांतील राजकीय वर्चस्वाची लढाई बनली आहे. महेश देशमुख जिंकले तर अमित देशमुखांचे नेतृत्व अधिक भक्कम होईल; बसवराज पाटील जिंकले तर महायुतीची संघटनात्मक ताकद अधोरेखित होईल. त्यामुळे ही निवडणूक उमेदवारांपेक्षा पडद्यामागील राजकीय सेनापतींची खरी परीक्षा ठरणार आहे.